این دوربین Canon EOS 5D Mark III به نظر میرسه، نه 5D اولیه. 5D Mark III در مارس ۲۰۱۲ عرضه شده و سنسورش Full Frame با رزولوشن حدود ۲۲.۳ مگاپیکسله.
لنزی هم که روشه Canon EF 24-105mm f/4L IS USM هست و برای تمرین فیلمبرداری اتفاقاً لنز خیلی کاربردیایه.
کانن یا سونی از نظر رنگ و نور:
برای کسی که تازه میخواد فیلمبرداری رو عملی تمرین کنه، معمولاً خروجی کانن راحتتر و قابلپیشبینیتره. ولی سونیهای جدید از نظر داینامیکرنج و کار در نور کم حتی میتونن بهتر باشن؛ پس این قانون کلی نیست.
5D بهتره یا 7D؟ اگر منظورت 5D Mark III در برابر 7D معمولی باشه، برای کاری که تو میخوای یعنی فیلمبرداری، تمرین نور، عمق میدان و گرفتن تصویر سینماییتر، من بدون تردید 5D Mark III رو ترجیح میدم. چون 5D III فولفریمه، ولی 7D سنسور APS-C داره. 7D سریعتره و برای سوژههای متحرک و عکاسی ورزشی مزیت داره، اما 5D III معمولاً در نور کم، عمق میدان و کیفیت کلی تصویر دست بالاتر رو داره. 7D اصلی سال ۲۰۰۹ عرضه شده.
فولفریم:
یعنی سنسور بزرگتر و تقریباً هماندازه نگاتیو ۳۵ میلیمتری که معمولاً تصویر بهتر و عمق میدان کمتری میدهد.
در مورد لنز
Canon EF 24-105mm f/4L IS USM
EF یعنی نوع اتصال لنز به دوربینهای کانن و این لنز برای دوربینهای فولفریم هم ساخته شده. 24–105mm یعنی فاصله کانونی لنز؛ روی ۲۴ میلیمتر تصویر باز و وایدتره و هرچی به ۱۰۵ نزدیک میشی، تصویر زومتر و بستهتر میشه. USM هم یعنی موتور فوکوس اولتراسونیک؛ یعنی فوکوس خودکار لنز سریعتر، دقیقتر و کمصداتره.
پس خیلی ساده: 24 = بازتر، 105 = زومتر، USM = موتور فوکوس سریع و کمصدا.
۲۴–۱۰۵ میلیمتر همون فاصلهٔ کانونی لنزه؛ عدد عجیب یا تنظیم خاصی نیست. یعنی لنز میتونه از ۲۴ میلیمتر، نسبتاً واید تا ۱۰۵ میلیمتر، نسبتاً زوم تغییر کنه.
خود 5D Mark III بدون لنز روشن میشه، منوها و تنظیماتش کار میکنه و حتی بدنه میتونه شاتر رو هم عمل بده؛ ولی برای گرفتن تصویر عادی و فوکوسشده عملاً به لنز نیاز داری. لنز هم یک قطعه جدا از بدنهست و میتونی عوضش کنی.
توضیح Top Controls
این قسمت رو در کل میتونی بگی Top Controls یا کنترلهای بالای دوربین؛ قسمت اصلیش هم Top LCD Panel یا پنل تنظیمات بالای دوربینه.
از چپ به راست، اون دکمه اول WB برای White Balance یا تراز سفیدیه و همزمان تنظیم Metering یا روش نورسنجی دوربین رو هم کنترل میکنه.
AF • DRIVE برای دو چیزه؛ AF نوع فوکوس خودکار رو تعیین میکنه و Drive مشخص میکنه دوربین تکعکس بگیره، پشتسرهم عکس بگیره، تایمر داشته باشه و غیره.
ISO حساسیت سنسور به نور رو تنظیم میکنه. علامت کنارش هم مربوط به Flash Exposure Compensation یعنی کموزیاد کردن قدرت نور فلاشه.
دکمهای که علامت لامپ داره، فقط نور صفحه LCD بالای دوربین رو روشن میکنه که مثلاً شب بتونی اعداد رو ببینی.
اون چرخدنده جلویی اسمش Main Dial هست. باهاش مقدارهایی مثل سرعت شاتر، دیافراگم، ISO و گزینههای مختلف رو تغییر میدی؛ بسته به اینکه الان کدوم تنظیم رو انتخاب کرده باشی.
دکمه M-Fn یعنی Multi Function؛ یه دکمه چندمنظورهست که بیشتر برای دسترسی سریع به تنظیماتی مثل حالتها و ناحیههای فوکوس استفاده میشه.
اون دکمه بزرگ بیضی بالاتر هم Shutter Button یا دکمه شاتره؛ نصفه فشار بدی دوربین فوکوس و نورسنجی میکنه، کامل فشار بدی عکس گرفته میشه.
و اون صفحه بزرگ LCD هم اطلاعات اصلی مثل سرعت شاتر، دیافراگم، ISO، وایتبالانس، فوکوس، باتری و تعداد عکس باقیمانده رو یکجا نشون میده.
یه نکته هم اینکه سه دکمه اول معمولاً دوکارهان؛ دکمه رو میزنی و بعد با چرخوندن یکی از پیچهای دوربین، تنظیم موردنظرت رو تغییر میدی.
توضیح Rear Controls
این نما اسمش Rear Controls یا کنترلهای پشت دوربینه. اینجا تقریباً بیشتر کنترلهایی که موقع فیلمبرداری و بازبینی تصویر باهاشون سروکار داری قرار گرفتن. توضیحها هم مربوط به Canon 5D Mark III هست.
MENU وارد منوی اصلی دوربین میشه؛ یعنی تنظیمات کلی دوربین، فیلمبرداری، فوکوس، کارت حافظه و بقیه چیزها.
INFO اطلاعاتی که روی LCD میبینی رو عوض میکنه؛ مثلاً اطلاعات نوردهی، تنظیمات دوربین یا نمایشهای مختلف تصویر.
اون چشمی بالای دوربین اسمش Viewfinder یا منظرهیابه؛ وقتی عکاسی میکنی میتونی از داخلش کادر رو ببینی.
سمت راست چشمی، اون اهرم با علامت دوربین و فیلم برای جابهجایی بین Live View عکاسی و حالت فیلمبرداریه. دکمه START/STOP وسطش هم در حالت فیلمبرداری، ضبط فیلم رو شروع و متوقف میکنه. (دقت کن که این اهرم بیرونی اش رو باید کمی بچرخونی، تو همون ناحیه بالا، کمی به سمت 5 دقیقه، یا 55 دقیقه بچرخونی، تا بین حالت عکاسی – فیلمبرداری، جابجا بشی. بعد دکمه وسطش رو فشار میدی، ضبط میکنه. پس یه اهرم چرخنده بیرونی داره و یه دکمه ضبط وسط)
AF-ON فوکوس خودکار رو فعال میکنه؛ یعنی بهجای اینکه همیشه با نیمفشار شاتر فوکوس کنی، میتونی با این دکمه فوکوس بگیری.
دکمه ستاره * هم AE Lock هست؛ یعنی نورسنجی فعلی رو قفل میکنه تا با تغییر کادر، نوردهی عوض نشه. AE مخفف Auto Exposure یعنی نوردهی خودکاره.
دکمه سمت راستش برای انتخاب نقطه یا ناحیه فوکوسه؛ یعنی مشخص میکنی دوربین کجای تصویر رو فوکوس کنه.
اون جویاستیک کوچیک اسمش Multi-controller هست؛ باهاش بین گزینهها حرکت میکنی و مخصوصاً نقطه فوکوس رو جابهجا میکنی.
دکمه Q یعنی Quick Control؛ باهاش یه صفحه سریع از تنظیمات اصلی باز میشه که بدون رفتن توی منو، چیزهایی مثل ISO، فوکوس و وایتبالانس رو تغییر بدی.
اون دایره بزرگ دندونهدار اسمش Quick Control Dial هست؛ برای تغییر سریع تنظیمات و حرکت بین گزینهها استفاده میشه. دکمه SET وسطش هم تأیید انتخابه.
LOCK پایینش، بعضی کنترلها مثل همین پیچ رو قفل میکنه که ناخواسته تنظیمات تغییر نکنه.
سمت چپ LCD، دکمههای پایینتر بیشتر مربوط به دیدن عکسها هستن: Playback برای دیدن عکس و فیلمهای گرفتهشده، Magnify برای زوم روی عکس، RATE برای امتیاز دادن به عکس، و سطل زباله برای پاک کردن فایل.
توضیح Mode Dial
این همون Mode Dial یا پیچ انتخاب حالت دوربینه؛ یعنی مشخص میکنی کنترل نوردهی چقدر دست خودت باشه و چقدر دست دوربین.
A+ سبز: حالت کاملاً خودکار. دوربین تقریباً همهچیز مثل شاتر، دیافراگم و ISO رو خودش انتخاب میکنه.
P – Program: دوربین شاتر و دیافراگم رو خودش تنظیم میکنه، ولی نسبت به Auto کنترل بیشتری روی تنظیمات دیگه داری.
Tv – Shutter Priority: تو سرعت شاتر رو انتخاب میکنی، دوربین دیافراگم رو تنظیم میکنه. برای کنترل حرکت سوژه کاربردیه. کانن به سرعت شاتر میگه Time Value؛ برای همین روی دیالش نوشته Tv، نه S.
Av – Aperture Priority: تو دیافراگم رو انتخاب میکنی، دوربین سرعت شاتر رو تنظیم میکنه. برای کنترل عمق میدان و تار یا واضح بودن پسزمینه خیلی کاربردیه.
M – Manual: همهچیز دست خودته؛ شاتر، دیافراگم، ISO و نوردهی. برای تمرین جدی فیلمبرداری، این مهمترین حالتیه که باهاش کار میکنی.
B – Bulb: شاتر تا زمانی که دکمه رو نگه داری باز میمونه. بیشتر برای عکاسی با نوردهی خیلی طولانی، مثل آسمون شب یا رد نور ماشینهاست.
C1، C2 و C3: سه جایگاه برای ذخیره تنظیمات شخصی خودت. مثلاً یه تنظیم خاص رو برای فیلمبرداری روی C1 ذخیره میکنی و بعد با چرخوندن دیال سریع همون تنظیمات برمیگرده.
اون دکمه وسط پیچ هم قفل دیاله؛ باید فشارش بدی تا بتونی پیچ رو بچرخونی، که اتفاقی حالت دوربین عوض نشه.
پس اگر فعلاً هدفت یادگیری فیلمبرداریه، از بین همه اینا M رو خوب یاد بگیر؛ Tv و Av هم بعدش خیلی مهمن.
فیلمبرداری شب
برای شب یک تنظیم جادویی واحد وجود نداره، ولی روی همین 5D Mark III معمولاً بهترین کار اینه که بری روی M (Manual) تا کنترل کامل دست خودت باشه.
برای فیلمبرداری شب، دیافراگم رو تا جای ممکن باز کن؛ روی لنز تو یعنی f/4. اگر 25fps فیلم میگیری، شاتر رو حدود 1/50 بذار؛ اگر 30fps میگیری حدود 1/60. بعد ISO رو فقط به اندازهای بالا ببر که تصویر روشن بشه؛ مثلاً از 800 شروع کن و در صورت نیاز 1600 یا 3200. وایتبالانس هم بسته به نور محیط تنظیم میشه؛ مثلاً زیر چراغهای زرد حدود 3200K.
برای عکاسی شب هم M، دیافراگم f/4 و ISO تا جای ممکن پایین بهتره. اگر سهپایه داری، میتونی سرعت شاتر رو خیلی پایین بیاری و مثلاً 1 ثانیه یا چند ثانیه نور بگیری؛ اینطوری بدون بالا بردن زیاد ISO عکس تمیزتری میگیری. اگر دوربین دستته و سهپایه نداری، باید سرعت شاتر بالاتر و ISO بیشتر باشه.
خلاصهاش: شب = دیافراگم باز + شاتر مناسب + ISO فقط به اندازه لازم + ترجیحاً سهپایه.
تنظیم شاتر، ISO و فریمریت
روی 5D Mark III اول اهرم پشت دوربین رو روی علامت فیلمبرداری بذار و Mode Dial رو روی M قرار بده تا تنظیمات دستی بشن.
سرعت شاتر: همون پیچ Main Dial بالای دوربین، کنار دکمه شاتر رو بچرخون. عددی مثل 50 که روی صفحه میبینی یعنی 1/50 ثانیه.
ISO: دکمه ISO بالای دوربین رو بزن، بعد با همون Main Dial مقدارش رو مثلاً روی 100، 400، 800، 1600 و… تنظیم کن.
Frame Rate: این یکی با دکمه مستقیم تنظیم نمیشه. برو MENU → Movie rec. size؛ اونجا همراه رزولوشن، فریمریت رو انتخاب میکنی. روی 5D Mark III در Full HD انتخابهای 24p، 25p و 30p داری؛ برای 50p یا 60p باید رزولوشن رو روی 1280×720 بذاری.
توضیح عدد شاتر
روی دوربین برای خلاصهنویسی فقط مخرج کسر رو نشون میده.
یعنی وقتی نوشته 50، منظورش 1/50 ثانیه است.
یا وقتی نوشته 100، منظورش 1/100 ثانیه است.
یا وقتی نوشته 250، منظورش 1/250 ثانیه است.
1/50 یعنی یک ثانیه رو به ۵۰ تکه مساوی تقسیم کن؛ شاتر فقط به اندازه یکی از اون تکهها باز میمونه.
1/50 = مدت بیشتری باز → نور بیشتر + حرکت محوتر
1/100 یعنی یک ثانیه رو به ۱۰۰ تکه تقسیم کن؛ شاتر فقط یک تکه بازه.
1/100 = سریعتر → نور کمتر + حرکت واضحتر
1/250 یعنی یک ثانیه رو به ۲۵۰ تکه تقسیم کن؛ شاتر باز هم کوتاهتر باز میمونه.
1/250 = خیلی سریعتر → نور خیلی کمتر + حرکت فریزتر
مثلاً از یه آدم در حال دویدن عکس بگیری، روی 1/50 ممکنه دست و پاش کشیده و تار بشه، ولی روی 1/250 خیلی واضحتر و فریزتر ثبت میشه.
پس نکته جالبش اینه که هرچی عددی که روی دوربین میبینی بزرگتر بشه، زمان واقعی شاتر کوتاهتر میشه.
توضیح عدد ISO
ISO یعنی دوربین تصویر رو چقدر روشنتر تقویت کنه. هرچی عدد ISO بالاتر بره، تصویر روشنتر میشه، ولی در عوض نویز و دونهدونه شدن تصویر هم بیشتر میشه.
مثلاً ISO 100 یعنی کمترین تقویت؛ تصویر تمیزتره ولی نور بیشتری لازم داری. ISO 400 تصویر رو روشنتر میکنه و هنوز معمولاً تمیزه. ISO 800 روشنتره ولی کمی نویز بیشتر میبینی. ISO 1600 و بالاتر برای محیط تاریک خیلی کمک میکنه، ولی تصویر کمکم نویزیتر میشه.
پس خیلی خلاصه: ISO پایین = تصویر تمیزتر ولی تاریکتر؛ ISO بالا = تصویر روشنتر ولی نویزیتر.
مثلاً روز روشن → ISO 100. داخل اتاق → 400 یا 800. شب → ممکنه 1600، 3200 یا بیشتر لازم بشه.
غیر فعال کردن خاموشی خودکار دوربین
این حالت صرفهجویی برقه. روی 5D Mark III میتونی زمانش رو بیشتر کنی یا کلاً خاموشش کنی. برو به:
MENU → تب آچار زرد → Auto power off
بعد مثلاً بذارش روی 15 min یا اگر اصلاً نمیخوای خودکار خاموش بشه، بذار روی Disable. خود کانن هم همین مسیر رو برای 5D Mark III گفته.
تغییر فریم ریت دوربین
باید روی دکمه Q که منظور Quick Settings هست بزنی، بعد روی قسمت سمت چپ صفحه، FPS میاد، روی اون کلیک میکنی و بعد زیر صفحه frame rate های مختلف میاد، هر کدوم رو خواستی انتخاب میکنی.
برای تمرینهایی که داریم، بذارش روی 30fps؛ روی خود 5D Mark III این در عمل همون 29.97fps هست و ممکنه توی منو به شکل 30 نمایش داده بشه. کانن مشخص کرده که Full HD این دوربین در حالت NTSC با 29.97fps ضبط میشه.
برای تغییرش اول اهرم پشت دوربین رو روی حالت فیلمبرداری بذار، بعد برو MENU → Movie rec. size و گزینه 1920×1080 / 30fps رو انتخاب کن. اگر گزینه 30 رو نمیبینی و فقط 25 داری، باید Video system رو از PAL به NTSC تغییر بدی.
فوکوس خودکار و دستی
برای تغییر فوکوس، بین این دو حالت، روی خود لنز، کنار بدنه یه سوئیچ AF / MF داری.
بذارش روی MF = Manual Focus. از این لحظه اتوفوکوس قطع میشه و خودت باید حلقه فوکوس روی لنز رو بچرخونی تا سوژه واضح بشه. حواست باشه حلقهای که روش اعداد 24، 35، 50، 70، 105 هست، حلقه زومه؛ حلقه فوکوس، حلقه دیگه لنزه. (اون حلقه جلوتری روی لنز، فکر میکردیم بی کاربرده. در صورتیکه وقتی تو حالت Manual Focus چرخوندیم، دیدیم داره فوکوس رو تنظیم میکنه!)
مثلاً میخوای فوکوس روی آدمی که دو متر جلوی دوربینه قفل بمونه: سوئیچ رو روی MF بذار، حلقه فوکوس رو بچرخون تا صورتش شارپ بشه، بعد دیگه دست به حلقه نزن؛ حتی اگر سوژه دیگهای وارد کادر بشه، دوربین خودش فوکوس رو عوض نمیکنه.
هر وقت دوباره اتوفوکوس خواستی، سوئیچ رو برگردون روی AF. برای خیلی از تمرینهای فیلمبرداری اتفاقاً MF خیلی بهتره چون وسط ضبط دوربین یهو تصمیم نمیگیره فوکوس رو ببره روی پسزمینه.
از دست رفتن فوکوس در فیلمبرداری
این دو تصویر رو ببین. هنگامی که میخواستیم فیلمبرداری کنیم، اول این تصویر سمت راستی بود که به خوبی دوربین روش فوکوس کرده بود، اما وقتی یکم عقب میکشیدیم، دوربین نمیتونست به سادگی و سریع، auto focus خودش رو تطبیق بده. بنابراین چندین ثانیه روی حالت بلور میموند! حالا ما اومدیم چکار کردیم؟ یه تحقیق کردیم، که ببینیم مشکل اصلا از کجاست! متوجه شدیم که کلا این دوربین ویژگی auto focus برای سویچ روی سوژه های مختلف، کلا ضعیفه!
پس بهترین حالت این بود که خودمون به صورت دستی و Manual فوکوس رو تنظیم کنیم.
نکته مهم اینه که 5D Mark III توی ویدئو مثل دوربینهای جدید فوکوس پیوسته و سریع نداره؛ خود کانن هم صریحاً نوشته این دوربین نمیتونه هنگام فیلمبرداری مثل یک کمکوردر مدام اتوفوکوس کنه. برای همین اینکه منتظر بمونی خودش سریع فوکوس رو دنبال کنه، برای این شات جواب خوبی نمیده.
برای این شات من این کار رو میکردم: اول لنز رو روی MF میذاشتم. بعد دوربین رو در نقطه شروع میذاشتم، روی قوطی دقیق فوکوس میکردم. موقع عقب کشیدن دوربین، همزمان خیلی آروم حلقه فوکوس رو به سمت فاصله دورتر میچرخوندم. این همون چیزیه که توی فیلمسازی بهش Focus Pull میگن. یعنی حرکت دوربین و تغییر فوکوس همزمان انجام میشن.
اما برای اینکه کار خیلی راحتتر بشه، یه ترفند مهمتر هم داری: زیاد تله نکن. لنز رو مثلاً روی 24 یا 35mm بذار و دیافراگم رو بهجای f/4 مثلاً روی f/8 بذار. اینطوری عمق میدان بیشتر میشه و وقتی دوربین رو عقب میکشی، قوطی خیلی دیرتر از فوکوس خارج میشه. فقط چون f/8 تصویر رو تاریکتر میکنه، باید نور محیط یا ISO رو کمی بیشتر کنی.
پس برای همین شات تو، نسخهای که من پیشنهاد میکنم اینه:
24–35mm + f/8 + فوکوس Manual + حرکت آرام دوربین به عقب.
اگر دیدی با همین تنظیم از اول تا آخر تقریباً شارپه، اصلاً لازم نیست حین حرکت حلقه فوکوس رو دست بزنی. اگر باز وسط مسیر تار شد، اونوقت باید موقع عقب رفتن حلقه فوکوس رو خیلی نرم بچرخونی.
تنظیم دستی عمق میدان
برای تنظیم دستی عمق میدان، اول پیچ حالت عکاسی روی بالای سمت چپ دوربین رو روی M یا Av بذار. بعد برای تغییر دیافراگم، از پیچ گرد بزرگ پشت دوربین که دور دکمه SET قرار گرفته استفاده کن؛ همون Quick Control Dial. با چرخوندن این پیچ، عدد f مثل f/4، f/5.6 یا f/8 تغییر میکنه.
چرا با #/f نشونش میدن؟
چون f-number نسبت فاصله کانونی لنز به قطر دهانه دیافراگمه؛ برای همین به شکل f/4، f/8 و… نوشته میشه.
f/4 یعنی دیافراگم بازتر؛ نور بیشتر و عمق میدان کمتر، یعنی پسزمینه تارتر
f/8 یعنی دیافراگم بستهتر؛ نور کمتر و عمق میدان بیشتر، یعنی بخش بیشتری از تصویر واضح میمونه.
خیلی ساده: عدد کوچکتر = دهانه بازتر، عدد بزرگتر = دهانه بستهتر.